Türkiye Enerji Piyasası 145 Milyar Doları Aştı Yeni Yatırım Hedefleri Belirlendi
EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, Türkiye enerji piyasasının 145 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını açıkladı. Gelecek dönem için 776 milyar liralık yatırım planı dikkat çekiyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Türkiye enerji piyasasının 145 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını bildirdi. Yaklaşık 300 bin kişiye istihdam sağlayan sektörde, 2021-2025 uygulama döneminde 521 milyar lira yatırım gerçekleştirildi. Yılmaz, kurumun 25. kuruluş yıl dönümü kapsamında yaptığı açıklamada, 2026-2030 dönemi için 776 milyar liralık yeni yatırım planladıklarını belirtti.
Yılmaz, bu değerlendirmeleri “Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi” kapsamında gazetecilerle bir araya geldiği toplantıda paylaştı. Elektrikten akaryakıta, depolamadan LPG piyasasına kadar birçok başlıkta yeni dönemin yol haritasını sundu. Bu gelişmeler, Türkiye’nin enerji sektöründeki büyüme ve gelecek vizyonunu ortaya koyuyor.
Piyasa Segmentlerinde Kapsamlı Gelişmeler ve Yatırımlar
Petrol piyasasının 66 milyar dolarlık bir büyüklüğe eriştiğini belirten Yılmaz, 13 binden fazla lisanslı oyuncunun yılda 34 milyon tonun üzerinde akaryakıt arzı sağladığını kaydetti. Ülkede kaçak akaryakıtın önemli ölçüde azaldığını ve kalite standartlarının Avrupa seviyesine yükseldiğini vurguladı. Zorunlu stok uygulamasıyla arz güvenliğinin güçlendiğini de sözlerine ekledi.
Doğal gaz piyasası 30 milyar dolarlık bir hacme ulaştı. 250 bin kilometrelik şebeke ile 81 ilde ve yaklaşık 1000 yerleşim yerinde 23 milyon aboneye hizmet veriliyor. Türkiye, LPG piyasasında dünyanın en büyük pazarlarından biri olarak öne çıkarken, elektrikli araç şarj altyapısı da hızla büyüyor.
Yılmaz, elektrik dağıtımında 2026-2030 dönemini kapsayan yeni uygulama sürecinde yatırımların reel olarak 1,5 kat artırıldığını ifade etti. Şebekenin güçlendirilmesi ve yenilenmesi için planlı bakım bütçesi 2,1 kat artışla 189 milyar liraya çıkarıldı. Ayrıca, 2025 başında devreye alınan düzenlemeyle, fatura ödemelerini düzenli yapan yaklaşık 217 bin mesken abonesinden 333 milyon lira güvence bedeli tahsil edilmedi.
Fiyat Düzenlemeleri ve Arz Güvenliği Stratejileri
Nisan ayındaki elektrik ve doğal gaz fiyat artışlarına değinen Yılmaz, kamunun uzun süredir uyguladığı sübvansiyonlara dikkat çekti. Devletin enerji bedeli destekleri EÜAŞ ve BOTAŞ üzerinden sağlanarak maliyetlerin önemli bir kısmı vatandaşa yansıtılmıyor. Elektrik fiyatlarındaki yüzde 25’lik düzenlemenin büyük bölümünün dağıtım şebekesinin sürdürülebilirliği ve hizmet kalitesi amacıyla yapıldığını belirtti.
Türkiye’nin enerji sübvansiyonunu “genel destek” olmaktan çıkarıp “hedefli sosyal politika aracına” dönüştürme sürecinde olduğunu aktardı. Elektrikten sonra doğal gazda da illerin iklim koşullarına ve aylık tüketim ortalamalarına göre kademeli bir tarife yapısına geçiş başladı. Bu sistem, kamu kaynaklarını ihtiyaç sahiplerine daha adil ulaştırmayı hedefliyor ve düşük tüketen haneleri koruyor.
EPDK, 33 bin megavatlık depolamalı kapasite tahsisi yaptı. Bu kapasitenin yaklaşık 2 bin 100 megavatlık kısmı sahada yatırıma başlarken, 208 megavatlık kısmı işletmeye alındı. Tüm yatırımların devreye girmesiyle 10 yılda 52 milyar dolarlık doğal gaz ithalatının önüne geçilebileceği öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı kaynaklı gelişmeler, petrol piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. Brent petrolün kısa süreliğine 120 dolar seviyelerini test ettiğini kaydeden Yılmaz, iç piyasaya etkileri sınırlamak için Hazine ve Maliye Bakanlığı ile eş güdüm içinde eşel-mobil sisteminin uygulandığını aktardı. Bu düzenleme, devletin vergi anlamında yaklaşık 600 milyar liralık bir feragatini ifade ediyor.
“En pahalı enerji, olmayan enerjidir” ilkesi doğrultusunda Türkiye, 90 günlük net ithalata tekabül eden ulusal petrol stokuna sahip bulunuyor. Petrol ithalatında 15 farklı ülkeden sağlanan kaynak çeşitliliği ve yerli üretimin artışı, ülkeyi jeopolitik risklere karşı daha dirençli hale getirdi. Uluslararası Enerji Ajansının kararına paralel olarak Türkiye’de de 11,6 milyon varillik stok kullanımının serbest bırakıldığı açıklandı.
Akaryakıt piyasasında kalite standartlarının ülke genelinde korunduğunu ve 12 bin 600’den fazla istasyonda Avrupa Birliği standartlarında yakıt sunulduğunu belirtti. Promosyon düzenlemesine ilişkin olarak, fiyat mekanizmasını bulanıklaştıran uygulamaların piyasa işleyişine zarar verebileceğine dikkat çekti. Yılmaz, rekabetin tüketicinin bilinçli tercih yapabileceği bir zeminde gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı.
1 Nisan itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle finansal promosyonların kapsamı genişletildi. Ücretsiz ve indirimli akaryakıt ile LPG uygulamaları devam ederken, puanların farklı alanlarda kullanılabilmesine imkan tanındı. Ancak sunulan faydalardan en az birinin ücretsiz veya indirimli akaryakıt ya da LPG olması zorunluluğu getirildi.
Elektrikli araç şarj hizmetleri piyasasında hızlı büyüme sürüyor; 183 lisanslı işletmeci ve yaklaşık 43 bin şarj noktası bulunuyor. Şarj işlemlerinden kaynaklanan elektrik tüketimi üç katın üzerinde artarak aylık 68 milyon kilovatsaate ulaştı. Piyasada kullanıcı memnuniyetini artırmaya yönelik dinamik fiyatlandırma ve roaming gibi önemli düzenlemeler devreye alındı.
LPG dağıtıcıları artık birbirlerinden toptan LPG satın alabilecek ancak bu ürünü başka bir dağıtıcıya yeniden satamayacak. 1 Ocak 2026 itibarıyla dağıtıcılar arası ticaret tek yönlü hale geldi. Bu adım, aracı zincirlerini azaltarak daha şeffaf ve kontrollü bir piyasa yapısı hedefliyor.
Depolama lisansı sahiplerine boş kapasite olması halinde hizmet verme zorunluluğu getirildi ve depolama hizmetleri tarifeye bağlandı. Yeni LPG İzleme Sistemi ile satış ve depolama bildirimleri dijital ortamda takip edilecek. Bu sayede LPG hareketleri anlık izlenerek olası usulsüzlüklerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Doğal gaz piyasasında son 25 yılda önemli bir dönüşüm yaşandı; 2002’de 5 ilde kullanılan doğal gaz bugün tüm illere ve 981 yerleşim yerine ulaştı. Dağıtım hattı uzunluğu 11 bin kilometreden yaklaşık 230 bin kilometreye, iletim hatları ise 4 bin kilometreden 20 bin kilometreye çıktı. Toplam şebeke uzunluğu 250 bin kilometreye yaklaştı.
Depolama kapasitesi 6,3 milyar metreküpe, LNG terminallerinin günlük gazlaştırma kapasitesi 161 milyon metreküpe yükseldi. İletim sisteminin günlük giriş kapasitesi 450 milyon metreküpe ulaştı. Yerli üretimin 2025 itibarıyla yıllık 3 milyar metreküpü aşması bekleniyor.
Organize toptan doğal gaz piyasasının 2018’de devreye alınmasıyla Türkiye, bölgesinde günlük gaz ticareti yapılabilen ilk ülke oldu. 2018-2025 döneminde işlem hacmi 55,5 milyar liraya, ticarete konu gaz miktarı ise 9 milyar metreküpe ulaştı. 2021’de devreye alınan Vadeli Gaz Piyasası da şeffaf ve öngörülebilirliği artırdı.
Doğal gaz piyasasında yenilenebilir gazlara yönelik mevzuat çalışmaları devam ediyor. Biyogaz ve biyometanın doğal gaz şebekesine dahil edilmesi planlanıyor. Mevcut düzenleme yalnızca yer altından çıkarılan gazı kapsarken, biyogaz ve biyometan doğal gazla benzer özellikler taşıyor.
AB düzenlemeleriyle uyumlu şekilde hazırlanan çalışmaların tamamlanmasının ardından bu gazların şebekede kullanımı mümkün hale gelecek. İlk etapta 1,5-2 milyar metreküp, orta vadede ise 3-5 milyar metreküp üretim potansiyeli bulunuyor. Bu adım, kaynak çeşitliliğini artırarak ithalat bağımlılığını azaltacak ve çevresel kazanımlar sağlayacak.
Yorum Yap