Türkiye’de AR-GE Harcamaları 2025’te 980 Milyar Lirayı Aştı
TÜİK, 2025 AR-GE Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 980 milyar lirayı aşarken, GSYH içindeki oranı da arttı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı.
GSYH içinde AR-GE harcamalarının oranında da yükseliş gözlendi. Bu oran 2024’te yüzde 1,46 iken, 2025’te yüzde 1,5’e çıktı. AR-GE harcamalarında en büyük payı yüzde 65 ile mali ve mali olmayan şirketler aldı. Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kar amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak belirlendi.
AR-GE Personeli ve Harcama Kaynakları
AR-GE harcamalarının ana kalemini yüzde 58,8 ile personel harcamaları oluşturdu. 2025’te AR-GE harcamalarının finansmanında mali ve mali olmayan şirketler yüzde 52,5’lik paya sahip oldu. Genel devletin katkısı yüzde 31,1, yükseköğretimin katkısı yüzde 14,1 olarak kaydedildi. Yurt dışı kaynaklar yüzde 2,3, diğer yurt içi kaynaklar ise yaklaşık yüzde 0,01’lik paya sahipti.
Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden toplam AR-GE personeli sayısı 2025’te 317 bin 982 kişiye yaklaştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde ve yüzde 3’ü genel devlet ve kar amacı olmayan kuruluşlarda görev yaptı. Kadın AR-GE personelinin toplam içindeki oranı yüzde 34,1’e ulaşarak 108 bin 453 kişiye denk geldi.
Sektörel Dağılım ve Coğrafi Yoğunluk
Öğrenim durumuna göre AR-GE personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eş değeri, yüzde 19,4’ü yüksek lisans mezunu olarak belirlendi. İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması’na göre, 2025’te en yüksek AR-GE harcaması yüzde 31,8 ile İstanbul (TR10) bölgesinde gerçekleşti. Ankara (TR51) yüzde 30, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova (TR42) bölgesi ise yüzde 9,5 ile takip etti. Toplam AR-GE personelinin de yüzde 32,2’si İstanbul’da istihdam edildi.
Mali ve mali olmayan şirketlerin 2025 yılındaki 637 milyar 252 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 54,9’u AR-GE merkezlerinde yapıldı. İmalat sanayisinde ise toplam 322 milyar 656 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde yer alan girişimler tarafından gerçekleştirildi. Dolaylı AR-GE teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin AR-GE harcaması içindeki payı 2015’teki yüzde 14,8’den 2025’te yüzde 26,5’e yükseldi.
Yorum Yap