Hürmüz Gerilimi Küresel Piyasaları Sallıyor ABD İran’a Karşı Sertleşti

Orta Doğu’da artan tansiyon ve karşılıklı saldırılar, küresel pay piyasalarında düşüş eğilimini sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’na yönelik ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını duyurdu.

İran Silahlı Kuvvetleri’nin Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na müdahale etmesine izin vermeyeceklerini açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini belirtti.

BAE Tankerlerine Saldırı ve Çelişkili Açıklamalar

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nın güney koridorunda ülkeye ait iki tankerin İran’a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını bildirdi. Saldırıda bir mürettebat hayatını kaybederken, sekiz personel yaralandı. Bu saldırılar, Hürmüz Boğazı’na ilişkin çelişkili açıklamalarla birleşerek yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oldu.

Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman’ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi, diplomatik süreci tehlikeye attı. Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.

ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri piyasalarda risk algısını güçlendiriyor. Yapay zeka hisselerindeki aşırı yükseliş ve yarı iletken piyasasındaki dalgalanmalar da teknoloji sektörünün istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

ABD’de açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor. Son bir ayda petrol fiyatlarındaki geri çekilmeye rağmen, ABD’de TÜFE’nin aylık bazda değişim göstermesi beklenmiyor. Bu veri, ABD Merkez Bankası (Fed) faiz beklentilerini şekillendirecek.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, yüksek çekirdek enflasyon verisinin para politikasında sıkılaştırmayı gerektirebileceğini belirtti. Fed Başkanı’nın Kongre’deki para politikası raporu sunumu da piyasaların takibinde olacak. Bilanço döneminin başlamasıyla birlikte yüksek volatilite ve şirket sonuçlarına bağlı ayrışmaların öne çıkması bekleniyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi büyük bankaların bilançoları yatırımcıların gündeminde yer alıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunda federal hükümetin 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydettiğini açıkladı.

Petrol Fiyatları ve Enflasyon Endişeleri

ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının artması, Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının arz endişelerini yükseltmesiyle Brent petrolün varil fiyatı 85 doların üzerine çıkarak 84,2 dolara ulaştı. Brent petrolün 85 doları aşması, Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaları güçlendirerek pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırılarının küresel ham petrol arzında aksamalara yol açtığına ve enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığına dikkat çekiyor. Bu durum, küresel faiz oranlarına ilişkin belirsizliği artırıyor. Petrol fiyatlarından kaynaklı enflasyonist endişelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,63 seviyesinde yatay seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 azalarak 101,2 seviyesine inerken, altının onsu dün yaşadığı düşüşün ardından yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

Küresel Borsalarda Satış Baskısı

New York borsası, ABD-İran geriliminin tırmanması ve teknoloji hisselerindeki satış baskısının artmasıyla negatif bir seyir izledi. Yarı iletken hisselerindeki sert düşüşler piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Micron Technology, Sandisk, Advanced Micro Devices (AMD) ve Intel gibi şirketlerin hisseleri değer kaybetti.

Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 geriledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları, artan jeopolitik gerilimlere rağmen alış ağırlıklı bir seyir izledi. Telekomünikasyon ve enerji hisselerindeki yükselişler kayıpların telafi edilmesine katkı sağladı. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler iyimserliği sınırladı. Avrupa tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkarken, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34’e yükseldi.

Avrupa Birliği (AB), Rusya’nın Yamal LNG tesisinden bu yılın ilk yarısında rekor seviyede LNG ithalatı gerçekleştirdi. AB ayrıca Rus istihbarat görevlileri ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı. Hava yolu yolcularının haklarını koruyan düzenlemeler de onaylandı.

İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa endeks vadeli kontratları güne karışık başladı.

Asya Piyasalarında Negatif Seyir

Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Çin’in haziran ayı ihracatı beklentilerin üzerinde yüzde 27 artış gösterdi. Güney Kore Merkez Bankası’nın artan enflasyonist baskılar nedeniyle politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayı enflasyonu son 2,5 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 3,2’ye ulaştı.

Japonya’da mayıs ayı sanayi üretimi beklentilerin altında artarken, yıllık bazda beklentilerin üzerinde azaldı. Bu gelişmelerle Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi. Güney Kore’de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisan’dan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı. Dolar/TL, 47,0160 seviyesinden günü tamamlarken, bankalararası piyasada 47,0320’dan işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD enflasyon verisi ve Orta Doğu’daki gelişmeleri takip edeceklerini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puan direnç, 14.000 ve 13.900 puan ise destek konumunda.

• #ABD İran
• #Hürmüz Boğazı